Wystawa „HISTORIA FAJKI PRZEMYSKIEJ”

Na ostatniej kondygnacji Wieży Zegarowej znajduje się wystawa stała p.t. „Historia fajki przemyskiej”. Została ona opracowana z wykorzystaniem dokumentów i realiów najwcześniej działających wytwórni oraz warsztatów i wytwórców kontynuujących najstarsze, dobre tradycje przemyskiego fajkarstwa.

Fajkarstwo należy do rzadkich zawodów. Przemyśl jest jedynym ośrodkiem wytwórstwa fajek profesjonalnych w Polsce, stąd też na ekspozycji znalazł się przykładowy warsztat fajkarski, ze starymi sprzętami i narzędziami.

Z Przemyślem nierozłącznie związane są fajki, które przywozili ze sobą obrońcy Twierdzy Przemyśl. Jak wykazały ostatnie badania, w sposób amatorski wytwarzano również fajki w obrębie umocnień.

Wystawa została opatrzona komentarzami zamieszczonymi na planszach w języku polskim i angielskim.

Początki fajki w Przemyślu potwierdzone źródłowo sięgają, jak należy przypuszczać, początków 2. połowy XIX wieku. Potem, po krótkiej nieobecności tej gałęzi rzemiosła w naszym mieście, przemysł fajkarski odrodził się za sprawą przybysza zza południowej granicy, Wincentego Swobody (1876-1941) i trwa nieprzerwanie rozwijając się do czasów obecnych. Wytwórnia, o nazwie: „Pierwsza Krajowa Wytwórnia dla wyrobów do palenia. Wyrób wszelkiego rodzaju cygarniczek, fajek i lasek wiśniowych Wincenty Swoboda”, w rękach rodziny pozostawała do końca wojny. Na przestrzeni 32 lat działalności Wincenty Swoboda wykształcił szereg uczniów i dał zatrudnienie wielu pracownikom. Z jego warsztatu wywodzą się najznakomitsi fajkarze przemyscy, w tym bracia Walatowie i Wiktor Winiarski, których uczniowie po dziś dzień kontynuują dzieło Mistrza.

Najzdolniejszym uczniem Swobody był Ludwik Walat (1907-1981). Od jego nazwiska do tej pory fajki wytwórców przemyskich zwyczajowo nazywane są „walatówkami”. Po śmierci Walata kontynuatorami dzieła fajkarskiego stali się, działający jeszcze do niedawna, jego dwaj uczniowie: Ryszard Kulpiński i Ryszard Filar. Obecnie w Przemyślu wytwarza artystyczne wrzoścowe fajki Bartłomiej Antoniewski, który kształcił się w warsztacie Filara, zaś drugi z jego uczniów, Tomasz Samsel, rozsławia przemyskie rzemiosło w Australii.

Uczniem Wincentego Swobody był także Wiktor Winiarski. Po śmierci Mistrza wspólnie ze Zbigniewem Mazurykiem założył firmę o nazwie „Beskid”; zatrudniał w niej Kazimierza Roga i Czesława Partykę, którzy później w znaczący sposób kontynuowali tradycje fajkarskie jako samodzielni wytwórcy. Od 1991 roku Róg pracował wspólnie ze Zbigniewem Bednarczykiem, który obecnie prowadzi własną pracownię; jest on także animatorem wydarzeń kulturalnych związanych z fajką w Polsce i zagranicą. W warsztacie Mistrza Roga uczyli się też Mariusz i Artur Bednarczykowie, obecnie samodzielni producenci.

Drugą przedwojenną firmą o profilu fajkarskim w Przemyślu była „Pierwsza Polska Fabryka Fajek i Cygarniczek Jakuba Pollera” (1897-1970). Powstała ona w 1924 roku, doskonale się rozwijała i wkrótce zaczęła stanowić poważną konkurencję dla wytwórni Wincentego Swobody. Poller nie zaprzestał działalności nawet podczas wojny, kiedy to kierował produkcją z dużym sukcesem z ukrycia. Po wojnie prowadził wytwórnię ze zmiennym szczęściem do śmierci w 1970 roku. W fabryce Pollera wykształciło się wielu znakomitych mistrzów fajkarstwa. Do lat 70. działała firma Józefa Wilka, z której wyłonił się czynny do niedawna zakład Jerzego Dudziaka i Stanisława Solarskiego. Do tej pory rodzinne tradycje wytwórstwa fajek po Pawle Worobcu, uczniu Pollera, podtrzymuje Henryk, obecnie z synem Mateuszem.

Poza wytwórcami, którzy wywodzą swój zawodowy rodowód od Mistrza Wincentego Swobody lub Mistrza Jakuba Pollera, w Przemyślu istniały i do tej pory są czynne warsztaty fajkarzy określanych mianem „samodzielnych”. Najwcześniejszy był zakład Kazimierza Sochackiego, który obecnie prowadzi Tadeusz Poliński wraz z żoną Celiną. Przez krótki czas na rynku fajkarskim odnotowano firmy Józefa Misiuka i Mirona Chudio. W Przemyślu działa też jedyny wytwórca fajek glinianych – Marek Parol.

Godziny otwarcia:

 

poniedziałek nieczynne 

wtorek: 9:00 - 16:00

środa: 09:00 - 16:00
(dzień bezpłatny)

czwartek: 09:00 - 16:00

piątek: 9:00 - 16:00

sobota: 09:00 - 16:00

niedziela: 11:00 - 15:00

 

 

ostatnie wejście
na 45 minut przed zamknięciem

 

UWAGA!
Istnieje możliwość zwiedzania
poza godzinam
po uprzednim uzgodnieniu

 

kontakt:
tel. +48-16 678 96 66

+48-728 907 988


e-mail:
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Ceny biletów

Ceny biletów jednorazowych uprawniające do wejścia do jednego obiektu

Bilet ulgowy 5zł
Bilet normalny 10zł

Ceny biletów jednorazowych uprawniające do wejścia do trzech obiektów

Bilet ulgowy 10zł
Bilet normalny 20zł

Osoby (rodziny) legitymujące się Przemyską bądź Podkarpacką Kartą Dużej Rodziny uprawnione są do bezpłatnego wstępu do Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej i Jego 2 Oddziałów

 

Opłaty za usługi dodatkowe

Opłata za przewodnika

20zł